واژه نامه اصطلاحات
الگو (Pattern): الگو به عنوان یک چارچوب، مدل یا طرح راهبردی تعریف میشود که اصول، ساختارها، فرآیندها و الزامات اساسی را برای یک حوزه خاص (مانند ایمنی، عملیات، مدیریت) تعیین میکند. الگوها مبنای تدوین اسناد اجرایی پاییندستی (مانند آییننامهها، شیوهنامهها و دستورالعملها) هستند.
الگوهای حاکمیتی: الگوهایی که به اصول کلان مدیریتی، سیاستگذاریهای راهبردی، تعیین اهداف کلان و چارچوبهای نظارتی و کنترلی در سطح هلدینگ میپردازند.
الگوهای عملیاتی: الگوهایی که فرآیندها، روشها و الزامات اجرایی مربوط به عملیات اصلی هلدینگ و شرکتهای تابعه (مانند حملونقل، لجستیک، تعمیرات) را مشخص میکنند.
الگوهای پشتیبان و توسعهای: الگوهایی که جنبههای حمایتی مانند آموزش، فناوری اطلاعات، مدیریت منابع انسانی، نوآوری، و نظامهای ارزیابی و بهبود را پوشش میدهند.
آییننامه (Regulation/Code): مجموعهای از قواعد و مقررات الزامآور که برای یک موضوع خاص توسط نهاد ذیصلاح تدوین و ابلاغ میشود.
شیوهنامه (Procedure): دستورالعملی که چگونگی اجرای یک فرآیند یا بخش خاص از یک آییننامه را به صورت گامبهگام تشریح میکند.
دستورالعمل (Guideline): رهنمودهایی که برای اجرای صحیحتر وظایف یا فعالیتها ارائه میشوند و معمولاً انعطافپذیری بیشتری نسبت به آییننامه و شیوهنامه دارند.
شورای مرکزی الگوها: نهادی متشکل از مدیران ارشد و نمایندگان ذیربط در سطح هلدینگ که مسئولیت راهبری، تصویب و نظارت بر نظام الگوها را بر عهده دارد.
مرکز نظارت و ارزیابی الگوها: واحدی تخصصی زیرمجموعه شورای مرکزی که وظیفه تدوین، پایش، ارزیابی انطباق و جمعآوری بازخورد مربوط به الگوها را انجام میدهد.
شاخص کلیدی عملکرد (KPI – Key Performance Indicator): معیاری کمی یا کیفی که برای سنجش میزان دستیابی به اهداف تعیین شده در یک الگو یا فرآیند مورد استفاده قرار میگیرد.
بلوغ ایمنی (Safety Maturity): معیاری برای سنجش میزان پیشرفت و اثربخشی نظام مدیریت ایمنی در یک سازمان، از مراحل اولیه واکنشگرا تا مراحل پیشگیرانه و مشارکتی.
پایش (Monitoring): فرایند جمعآوری مستمر اطلاعات برای اطمینان از رعایت الزامات و اثربخشی فعالیتها.
ارزیابی (Evaluation): فرایند سنجش میزان دستیابی به اهداف و اثربخشی کلی یک نظام یا الگو در یک دوره زمانی مشخص.